پريشاني و پراكندگي ، درد جگر سوز ديروز و امروز ماست . آنانكه با حسرت و ندامت ، رمز انحطاط و دليل افول اقتدار بي مانند مسلمانان را جستجو كرده اند ، يك صدا از تفرقه ناليده اند و از فراموشي فرمان خداي حكيم به اعتصام به حبل او و پرهيز از گروه گروه شدن . ¹ قصّه پر غصّه و درازي است . صد حيف كه « پندها چه بسيار است و پند گرفتن ، چه اندك به شمار » ² .

براي يكبار هم كه شده به ناله جانگداز داناي بزرگ امّت ، علي عليه السلام ، به راستي گوش جان سپاريم كه چگونه از پراكندگيها شكايت مي كرد و درگيريهاي داخلي را عامل فروپاشي عزّت و نشستن غبار ذلّت و عقب افتادگي بر چهره كشور اسلامي مي خواند . ³ و از آنجا كه بيش از هركس ديگري به پيشرفت و رستگاري جامعه اسلامي دل بسته بود ، مي فرمود : « به خدا سوگند ، براي وحدت و الفت مردم ، از همه حريصتر هستم » ⁴ . به همين خاطر در زمان انزوا و خانه نشيني آنچه را مي دانست ، براي حفظ مصلحت مردم و نظام اسلامي ، به زبان نمي آورد ⁵ و به هنگام پذيرش قدرت و رياست ظاهري هم توصيه كرد كه از گذشته ها كمتر سخن بگويند و همگي ، همدل و همراه ، تنها به تهديدات خارجي بينديشند ⁶ و البته از تفرقه هم بر حذر داشت و دستور داد كه « هر كه مردم را بدين شعار بخواند او را بكشيد ، هر چند زير عمامه من باشد » ⁷ .

پي نوشت ها :

1.       وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللهِ جَميعاً وَ لا تَفَرَّقُوا ( سوره آل عمران ، آيه 103 ) .

2.       ما اَكْثَرَ الْعِبَرَ وَ اَقَلَّ الاِعْتِبارَ ( حكمت 297 ) .

3.       خطبه هاي 25 و 96 .

4.       وَلَيْسَ رَجُلٌ - فَاعْلَمْ – اَحْرَصَ علي جَماعَةِ اُمَّةِ محمّدٍ ( ص ) و اُلْفَتِها مِنّي ( نامه 78 ) .

5.       خطبه اي 175 و 178 .

6.       خطبه 163 .

7.       اَلا مَنْ دَعا اِلي هذا الشِّارِ فَاقْتُلُوهُ وَ لَو كانَ تَحْتَ عِمامَتي هذِهِ ( خطبه 127 ) .

درسهاي ماندگار ، دكتر محسن اسماعيلي

*  وصف جامعه مسخ شده مسلمين

بندگان خدا ! شما و آنچه از اين دنيا آرزومنديد ، مهماناني هستيد كه مدتي معين براي شما قرار داده شده ، بدهكاراني هستيد كه مهلت كوتاهي در پرداخت آن داريد ، و اعمال شما همگي حفظ مي شود . چه بسيارند تلاش گراني كه به جايي نرسيدند ، و زحمت كشاني كه زيان ديدند .

در روزگاري هستيد كه خوبي به آن پشت كرده و مي گذرد ، و بدي بدان بدان روي آورده ، پيش مي تازد ، و طمع شيطان در هلاكت مردم بيشتر مي گردد . هم اكنون روزگاري است كه ساز و برگ شيطان تقويت شده ، نيرنگ و فريبش همگاني ، و به دست آوردن شكار براي او آسان است . به هر سو مي خواهي نگاه كن ! آيا جز فقيري مي بيني كه با فقر دست و پنجه نرم مي كند ؟ يا ثروتمندي كه نعمت خدا را كفران كرده و با بخل ورزيدن در اداء حقوق الهي ، ثروت فراواني گرد آورده است ؟ يا سركشي كه گوش او از شنيدن پند و اندرزها كَر است ؟ .

* عبرت گرفتن از دنيا

كجايند خوبان و صالحان شما ؟ كجايند آزاد مردان و سخاوتمندان شما ؟ كجايند پرهيزگاران در كسب و كار ؟ كجايند پاكيزگان در راه و رسم مسلماني ؟ آيا جز اين است كه همگي رخت بستند و رفتند ؟ و از اين جهان پَست و گذران و تيره كننده عيش و شادماني گذشتند ؟ مگر نه اين است كه شما وارث آنها بر جاي آنان تكيه زديد ، و در ميان چيزهاي بي ارزش قرار داريد ، كه لب هاي انسان به نكوهش آن مي جنبد ؟ تا قدر آنها را كوچك شمرده و براي هميشه يادشان فراموش گردد .

پس در اين نگراني ها بايد گفت : « ما از خداييم و به سوي او باز مي گرديم . » . فساد آشكار شد ، نه كسي باقي مانده كه كار زشت را دگرگون كند ، و نه كسي كه از نافرماني و معصيت باز دارد . شما با چنين وضعي مي خواهيد در خانه قدس الهي و جوار رحمت پروردگاري قرار گيريد و عزيزترين دوستانش باشيد ؟ هرگز خدا را نسبت به بهشت جاويدانش نمي توان فريفت ، و جز با عبادت ، رضايت او را نمي توان به دست آورد . نفرين بر آنان كه امر به معروف مي كنند و خود ترك مي نمايند ، و نهي از منكر دارند و خود مرتكب آن مي شوند .

نهج البلاغه ، ترجمه محمد دشتي رحمه الله

 طراح قالب: رضا امين زاده